ในปัจจุบันเกษตรกรส่วนใหญ่ยังต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมี ซึ่งทำให้เกิดต้นทุนในการผลิตสูง แต่ก็มีเกษตรกรหลายรายหันกลับมาผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เองในนาข้าว โดยอาศัยหลักการพึ่งพากันของธรรมชาติ เกิดองค์ความรู้จากการสังเกตว่า พืชผักใบเขียวในส่วนยอดอ่อนๆ จะมีฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญเติบโตอยู่ในปริมาณมาก เมื่อนำมาหมักให้เกิดการย่อยสลาย จะทำให้ได้ปุ๋ยชีวภาพที่มีทั้งแร่ธาตุอาหารพืช และฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญเติบโต เมื่อใช้สูตรพืชหมักสีเขียวในช่วงการเจริญเติบโตก่อนออกรวง จะทำให้ข้าวในนาของตนงอกงาม แข็งแรง ต้านทานโรคโดยมีขั้นตอนไม่ยุ่งยากดังนี้
การทำน้ำหมักชีวภาพจากพืชสีเขียวกระตุ้นการเจริญเติบโตก่อนข้าวออกรวง
ส่วนผสมที่ต้องเตรียม
1. พืชตระกูลผักสีเขียว เช่น ผักบุ้ง, ผักกะหล่ำ และผักต่างๆ 3 กิโลกรัม
2. พืชตระกูลหญ้า เช่น หน่อไม้อ่อน 2 กิโลกรัม
3. หน่อกล้วย หรือต้นกล้วย 2 กิโลกรัม
4. พืชตระกูลถั่ว เอาทั้งราก ต้น ใบ 2 กิโลกรัม
5. กากน้ำตาล หรือน้ำตาลทรายแดง 3 กิโลกรัม
6. น้ำ (กรณีเลือกทำแบบสูตรน้ำ) 20 ลิตร
การทำน้ำหมักชีวภาพจากผลไม้เพื่อเพิ่มคุณภาพเมล็ดข้าว
ส่วนผสมที่ต้องเตรียม
1. ฟักทองแก่ 2 กิโลกรัม
2. มะละกอสุก 2 กิโลกรัม
3. กล้วยน้ำว้าสุก 2 กิโลกรัม
4. ผลไม้สุกชนิดอื่นๆ 3 กิโลกรัม
5. กากน้ำตาล หรือน้ำตาลทรายแดง 3 กิโลกรัม
6. น้ำ (กรณีเลือกทำแบบสูตรน้ำ) 20 ลิตร
ตารางการทำน้ำหมักชีวภาพ
1. หั่นพืชทุกชนิดให้มีความยาวประมาณ 1 – 2 นิ้ว เพื่อให้ย่อยสลายได้เร็วขึ้น
2. นำไปใส่ถังหมัก (สูตรแห้งหรือสูตรน้ำแล้วแต่การเลือกใช้)
สูตรแห้ง นำพืชที่หั่นไว้ใส่ลงในถังแล้วคลุกเคล้าด้วยกากน้ำตาล และ พด.2
สูตรน้ำ นำกากน้ำตาลใส่ลงในถังแล้วใส่น้ำลงไป จากนั้นจึงนำเศษพืชใส่ลงไป คนให้เข้ากันดี
ในการหมักน้ำหมักหากใส่สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 กรมพัฒนาที่ดินแจกฟรี ร่วมด้วย 1 ซอง (25 กรัม) จะทำให้น้ำหมักชีวภาพย่อยสลายได้ดี และรวดเร็วขึ้น อีกทั้งมีจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์เพิ่มมากขึ้นอีกด้วย
3. ใช้ไม้ไผ่มาผ่าและสานเป็นตารางห่างๆ เพื่อทับให้เศษพืชที่หมักจมลงในน้ำ ปิดฝาถังแล้วนำไปวางไว้ในที่ร่ม ไม่ให้ถูกแดดหรือฝน
4. หมักทิ้งไว้ประมาณ 7 – 15 วันก็สามารถกรองเอาน้ำหมักไปใช้ได้
5. หากมีกลิ่นเหม็น หรือบูดเน่าให้เติมกากน้ำตาล หรือน้ำตาลทรายแดงลงไป แล้วคนให้เข้ากัน หมักทิ้งไว้ 3-7 วัน กลิ่นเหม็น หรือกลิ่นบูดเน่าจะหายไป เป็นกลิ่นคล้ายๆ น้ำส้มสายชู